Ağac bir dəfə əkilir və onilliklər boyu həmin yerdə qalır, ona görə səhvin bədəli böyükdür. Abşeronda ağacın taleyini üç amil həll edir: çuxurun düzgün hazırlanması, torpağın duzluluğu və ilk iki ildə suvarma rejimi. Növ seçimi isə bu üç amildən sonra gəlir.
Xidmətə nələr daxildir
- Sahənin qiymətləndirilməsi: torpağın tərkibi, qrunt suyunun səviyyəsi, kommunikasiyaların və binaların məsafəsi;
- Növ seçimi — istiyə, küləyə və duza dözümlülük, kök sisteminin aqressivliyi, yetkin ölçüsü nəzərə alınmaqla;
- Çuxurun açılması: kök topasından ən azı iki dəfə geniş, dibinin yumşaldılması, lazım olduqda drenaj qatı;
- Əkin qarışığının hazırlanması — yerli torpaq, üzvi maddə və struktur materialının nisbəti;
- Ağacın kök boynu səviyyəsi dəqiq saxlanmaqla əkilməsi, suvarma kasasının formalaşdırılması;
- Dayaq və bağlama: küləyə açıq sahələrdə üç dayaqlı sistem, elastik bağlayıcı;
- İlk bol suvarma, gövdə dibinin mulçalanması, yazılı suvarma qrafiki.
Nə vaxt əkilir
Açıq köklü tinglər üçün ən yaxşı dövr noyabrdan martın sonuna qədər, yəni bitkinin sükunət fazasıdır. Konteyner tinglər ilin istənilən vaxtı əkilə bilər, lakin iyun–avqust əkinində suvarma rejimi daha sıx olur və ilk həftələrdə kölgələmə tələb oluna bilər. İri ölçülü ağaclar (kronu formalaşmış nüsxələr) yalnız sükunət dövründə köçürülür.
Müştəri nəyi hazırlamalıdır
Əkin nöqtəsinin altından keçən kabel, kanalizasiya və su xətlərinin yerini bildirin — kök sistemi illər sonra həmin xətlərə çatır. Binaya, hasara və qonşu sərhədinə məsafə əvvəlcədən müzakirə olunmalıdır: yetkin ağacın kronu və kökü planlaşdırılandan daha çox yer tutur. İri ting sifariş edilirsə, texnikanın sahəyə girişi təmin edilməlidir.
Qiymətə nə təsir edir
Tingin ölçüsü və növü, çuxurun həcmi və torpağın sərtliyi (daşlı-gilli qruntda qazıntı bir neçə dəfə uzun çəkir), drenaj ehtiyacı, dayaq sistemi, sahəyə giriş və əkiləcək ağacların sayı. Bir neçə ağac eyni ziyarətdə əkildikdə vahid xərc azalır.
İlk iki ilin qaydası
Yeni əkilmiş ağac üçün ən təhlükəli dövr birinci yaydır. Suvarma nadir, lakin dərin olmalıdır — səthi sulama kökü yuxarı çəkir və ağacı istiyə qarşı zəiflədir. Gövdə dibi mulça ilə örtülür, lakin mulça gövdəyə toxunmamalıdır. Birinci ildə formalaşdırıcı budama aparılmır, yalnız zədələnmiş budaqlar çıxarılır. Dayaqlar adətən ikinci ilin sonunda götürülür ki, gövdə öz möhkəmliyini qazansın.
Növ seçimində nəyə baxılır
Kataloq şəkli deyil, dörd praktik parametr həlledicidir: yetkin hündürlük və taç eni, kök sisteminin aqressivliyi (bəzi növlərin kökü səki və boru xətlərini qaldırır), su tələbatı və yarpaq tökümü. Bina girişinə və hovuz kənarına çox yarpaq və meyvə tökən növlər planlaşdırılmır. Küləyə açıq sahələrdə elastik gövdəli növlər üstünlük təşkil edir. Meyvə ağacı seçilirsə, tozlandırıcı cütlüyün olub-olmadığı əvvəlcədən yoxlanılır — tək qalan bir çox sort bar verməz.
Nəyi əhatə edir
- Növ konkret sahəyə görə seçilir — duza, küləyə və yay istisinə dözümlülük əsas meyardır.
- Çuxur kök topasından xeyli geniş açılır və dibi yumşaldılır, kök ilk ildən yana yayıla bilir.
- Kök boynu səviyyəsi dəqiq saxlanılır; dərin əkin ağacların ən geniş yayılmış ölüm səbəbidir.
- Küləyə açıq sahələrdə dayaq sistemi qurulur, gövdə əyilmədən möhkəmlənir.
- İlk iki il üçün yazılı suvarma qrafiki verilir.
İş necə gedir
- 1Yerin seçilməsiKommunikasiyalar, binaya məsafə, kölgə və külək istiqaməti nəzərə alınaraq əkin nöqtəsi dəqiqləşdirilir.
- 2Ting seçimiKök sistemi sağlam, gövdəsi zədəsiz, ölçüsü sahəyə uyğun ting seçilir; açıq və ya konteyner variantı mövsümə görə müəyyən edilir.
- 3Çuxur və torpaq hazırlığıÇuxur açılır, dibi yumşaldılır, lazım olduqda drenaj qoyulur, əkin qarışığı hazırlanır.
- 4Əkin və dayaqAğac kök boynu səviyyəsində yerləşdirilir, torpaq qatlarla sıxılır, suvarma kasası açılır, dayaqlar quraşdırılır.
- 5İlk suvarma və mulçaBol suvarma aparılır, gövdə dibi mulça ilə örtülür və suvarma qrafiki izah edilir.
Tez-tez verilən suallar
Yayda ağac əkmək olarmı?
Yalnız konteyner tinglərlə və daha sıx suvarma rejimi ilə. Açıq köklü ting yayda əkilmir — kök tutma ehtimalı kəskin aşağı düşür.
Binaya nə qədər yaxın əkmək olar?
Bu, ağacın yetkin ölçüsündən və kök tipindən asılıdır. Kiçikboylu dekorativ növlər üçün bir neçə metr kifayət edə bilər, iri kök sistemli növlər üçün isə məsafə xeyli artır. Baxış zamanı hər nöqtə ayrıca qiymətləndirilir.
Ağacı köçürmək mümkündürmü?
Bəli, lakin yalnız sükunət dövründə və kök topası saxlanmaqla. Yaşlı və iri ağaclarda köçürmə riski artır, ona görə əvvəlcə yerində qiymətləndirmə aparılır.
Duzlu torpaqda hansı ağaclar yaşayır?
Abşeronda duza nisbətən dözümlü sayılan bir sıra növlər var, lakin heç biri sonsuz duzluluğa dözmür. Praktikada həll drenaj və torpaq dəyişimi ilə növ seçiminin birləşməsidir.
Meyvə ağacı neçə ildən sonra bar verir?
Növdən və tingin yaşından asılı olaraq adətən 2–5 il. Calaq edilmiş cırtdan formalar daha tez, toxumdan yetişdirilmiş nüsxələr isə daha gec bar verir.
